Léirmheas ar ‘Lá’ le Padaí Rua

Ceachtanna ar gach uile leathanach

Bolgchaint agus scéalta eile


Le GLUAIS
le Ré Ó Laighléis
Bog 104 lch.
ISBN 978-0-9554079-4-9;
Praghas €8

Ar ais go Páistí
Ar ais go Déagóirí

CEANNAIGH

Ceachtanna ar gach uile leathanach
le Pádaí Rua

Tá sé ina phléisiúr mhór dom fáilte a chur roimh an chnuasach bhreá gearrscéalta seo. Is cinnte go bhfuil bua na cruthaitheachta ag Ré Ó Laighléis agus soláthraíonn sé ocht scéal den scoth dúinn sa chnuasach seo.

Tá tuiscint ar leith ag Ó Laighléis ar dhaoine, ach mar scríbhneoir, éiríonn leis an tuiscint sin a roinnt go flaithiúil ar a chuid léitheoirí.

Is léir go bhfuil a chroí sa litríocht aige agus tá a chroí mór oscailte ina shaothar anseo arís. Le fírinne, tá an t-ádh orainn go roghnaíonn an scríbhneoir seo a cheird a chleachtadh i nGaeilge. Ar ndóigh, tuigeann sé gur beatha teanga í a labhairt ach cothaíonn sé an teanga lena litríocht úrnua dhúshlánach.

Cleachtann Ré Ó Laighléis stíl dhíreach sholéite, rud a thugann beocht agus fhuinneamh do litríocht na Gaeilge.

Tá an tochailt ar fad déanta aige ar mhaithe leis an léitheoir. Tá sé cruthaithe aige cheana féin go dtig leis buanna éagsúla a sholáthar ach tá forbairt iontach déanta leis an chnuasach seo. Le caoinchead an údair, ba mhaith liom a rá go bhfuil ‘focalghníomh’ déanta aige anseo, gan amhras.

Ba chóir dom a rá nár thuig mé an focal ‘bolgchaint’ go dtí gur léigh mé an teidealscéal. Bhí mé den tuairim gur bhain sé le duine a bheith ocrach is torann ag teacht óna bholg dá bharr nó cheap mé go mb’fhéidir gur bhain sé le hamadán éigin a d’oscail a bhéal agus lig dá bholg labhairt amach.

Agus sampla seo theideal an leabhair os mo chomhair amach, creidim go léiríonn Ré Ó Laighléis chomh héifeachtach agus is féidir beatha úrnua a chur i bhfoclaíocht na Gaeilge sa 21ú haois.

Tá sé mar sprioc aige freastalar an léitheoir agus é ag cur ábhar taitneamhach spreagúil ar fáil i dtólamh. Ar ndóigh, ní thuigeann an léitheoir an méid fulaingthe, an méid streachailte agus an méid tallainne a bhíonn de dhíth le scéalta breátha soléite mar seo a chur os a chomhair.

Faraor, thig le mo leithéid an bailiúchán éadrom seo a léamh agus léirmheas a scríobh in aon lá amháin ach ní ualach oibre é nuair a bhaintear pléisiúr as.

Caithfidh a admháil, áfach, nach mbeadh na gearrscéalta chomh taitneamhach ach ab é an tsárobair a bheith déanta roimh ré agus snas curtha orthu chomh maith.

Tá sé de mhisneach ag Ó Laighléis dul i ngleic leis an tsaol comhaimseartha agus aghaidh a thabhairt ar thréithe an duine sa lá inniu.

Tugann an cnuasach seo léargas dúinn ar mhistéir is ar dhraíocht an tsaoil, ar shamhlaíocht an duine, ar an choimhlint is an comórtas idir cairde is eile, ar fhiúntas an duine is a shaothar á mheas, ar fhadhb an chiníochais agus an dóchas lena réiteach.

Tá éadóchas an bháis fite fuaite i gcodarsnachtaí an tsaoil agus ceachtanna le foghlaim ar an uile leathanach.
Cuirtear réimse leathan carachtar inár láthair agus éiríonn linn teacht ar chomhthuiscint leis na daoine seo taobh istigh d’achar gairid.

Tá tréimhse le caitheamh ag an léitheoir i McDonald’s, san otharlann, i Sráid Grafton, cois trá, ag stiúideó teilifíse, ag fanacht le Daidí na Nollag agus le hagallamh le haghaidh ceolchoirme.

Castar idir óg is aosta orainn – Nelson Mandela agus seanfhondúir le gunna ina measc – agus feicimid an mhaith is an t-olc sa domhan seo.

Cé go bhfuil na scéalta seo dírithe ar dhéagóirí óga, is cinnte go dtiocfadh le haoisghrúpa ar bith sult a bhaint astu.

Mar a tharlaíonn, léigh mé ‘Cor’ (a fuair duais Oireachtais i 2003) agus ‘Binb’ do m’iníon, atá díreach sé bliana d’aois. Bhain idir mise agus ise an taitneamh céanna astu.

Níl dabht ar bith ann ach go mbeidh mé féin is m’iníon ag pilleadh ar na gearrscéalta seo arís is arís eile. Guím gach rath ar Ré is tá súil agam go mbeidh sé ábalta a shárscéalaíocht a chleachtadh go ceann i bhfad eile.

Seoid de leabhar atá curtha ar fáil ag MÓINÍN anseo is tá súil agam a thuilleadh seod a fheiceáil amach anseo.

Ar ais go Páistí
Ar ais go Déagóirí

CEANNAIGH


 

Go Barr