Léirmheas ar ‘Daily Irelandleis An Draoi Rua

Réalachas draíochtach i mBoireann ár gciansinsear.

Sceoin sa Bhoireann

Ré Ó Laighléis

Clúdach bog, 104 lch.

ISBN 0-9532777-6-3

Praghas €10

AR AIS GO CATALÓG | CEANNAIGH

Réalachas draíochtach i mBoireann ár gciansinsear
leis
An Draoi Rua

Ar dtús, ba mhaith liom a rá nach é Philip Cummings an t-aon Ghaeilgeoir ar chlár na cruinne nár léigh an t-úrscéal seo nuair a d’fhoilsigh Cló Iar-Chonnachta é den chéad uair siar i 1995. Ar an ábhar sin, ni féidir liom féin comparáid a dhéanamh leis an eagrán úd agus mé ag teacht chuig an leabhar seo go hiomlán as an nua.

Tuigim go bhfuil roinnt gradam bronnta ar an Laighléiseach de bharr an tsaothair áirithe seo, rud nach gcuireann iontas orm agus é léite agam anois.

Tuigimid uilig go bhfuil tuiscint den scoth ag Ré Ó Laighléis ar shicé an duine sa domhan comhaimseartha, ach feictear dom go bhfuil bua na samhlaíochta léirithe arís aige i genre eile fréamhaithe i dtréimhse réamhstaire ar an Bhoireann.

Cleachtann an Laighléiseach stíl scríbhneoireachta dá chuid féin a théann díreach chuig an phointe ar dhóigh shimplí ghonta.

Cé go bhfuil an t-úrscéal seo ar fáil i mBéarla fosta (Terror on the Burren), creidim go gcailleann an léitheoir úd amach ar an stíl fhileata atá le sonrú i dteanga ár sinsear.

Nascann Ó Laighléis an draíocht leis an réalachas, an béaloideas lena shamhlaíocht chruthaitheach agus tógtar an léitheoir ar ais le tréimhse a chaitheamh lenár gciansinsir a chaith seal ar an Bhoireann tráth.

Cuirtear carachtair láidre in aithne dúinn. Tagann teaghlach Lochlannach i dtír ar thalamh coimhthíoch Bhoirne, áit a gcaitheann siad neart ama ag streachailt le fórsaí an dúlra ar mhaithe le bheith beo. Tá réalachas lom nochta dúinn sna cúraimí laethúla a bhíonn le comhlíonadh acu. Ar ndóigh, caithfidh siad a bheith ar an airdeall agus na barbaraigh dhúchasacha á láimhseáil acu.

Tá tréithe ceannaireachta den scoth le feiceáil sna carachtair Emlik agus Cneasán agus béim ar leith curtha ar an chaidreamh eatarthu.

Bíonn tuiscint acu ar a chéile mar chairde agus iad beirt sásta foghlaim óna chéile agus cluas éisteachta a thabhairt dá chéile chomh maith.

Feictear fosta go bhfuil na mná breá ábalta aire a thabhairt dóibh féin agus tá crógacht dá gcuid féin ag Raithnika agus Frayika. Mar a tharlaíonn, b’iontach liom gur éirigh leis an údar fonóta a shníomh isteach sa scéal a chuir ina luí orainn gurbh í Raithnika a thug an focal ‘raithneach’ dúinn.

Is breá liom an dóigh a bhfuil an reiligiún ársa tugtha chun solais sa leabhar, féilte Ceilteacha ár sinsear ceiliúrtha ag an údar agus ómós tugtha do na déithe ilchumhachtacha.

Cé go bhfuil eachtraí an scéil fréamhaithe ar an Bhoireann sa bhliain 200 RC, cuirtear draíocht na tréimhse i ngleic le fórsaí an dúlra.

Tá áilleacht ar leith ag go leor nithe inár dtimpeallacht ach níl fuascailt gach ceiste ar eolas ag éinne, agus is ag an phointe seo a léiríonn an Laighléiseach dúinn bua na n-eilimintí osnádúrtha thart orainn uilig. Ní gá dó sainmhíniú a thabhairt orthu seo ach amháin le rá go maireann siad. Tá fantasaíocht bharbartha, tréithe draíochta, geasa agus tairngreachtaí curtha os ár gcomhair i stíl sholéite fhileata inchreidte an údair.

Is minic a bhíonn ceoltóirí ag caint ar an tionchar atá ag an timpeallacht ar a stíl cheoil. Cinnte, thiocfadh a rá go bhfuil a leithéid amhlaidh do gach ealaíontóir. Tá sampla iontach den teoiric sin agus Ré Ó Laighléis ag cur faoi sa Bhoireann ó 1992 i leith. Tá béaloideas na háite nasctha le bua samhlaíochta an údair sa saothar seo a bhronn sé orainn.

Tá mé féin fíorbhuíoch de Mhóinín as athchló a dhéanamh ar an saothar snasta seo. Creidim go bhfuil go leor Gaeilgeoirí sa chás céanna liom .i. níor léigh siad an chéad chló agus seo anois deis acu sult a bhaint as úrscéal taitneamhach de bharr a athfhoilsithe.

De réir mar a thuigim, seo an chéad úrscéal de thríológ, agus dúirt bean liom go ndúirt bean léi go bhfuil sé beartaithe ag an fhoilsitheoir céanna an dara cuid den tríológ a sheoladh roimh na Nollag. Ár i gCor Chomrua an teideal atá ar an dara leabhar sa tsraith agus geallaim anois nach mbeidh mé féin ag fanacht ar leagan athfhoilsithe leis an leabhar sin a léamh. Bronnadh an mhórdhuais Oireachtais do úrscéal ar an leabhar Ár i gCor Chomrua i 2005.

AR AIS GO CATALÓG | CEANNAIGH

Go Barr